Oficjalny Serwis Internetowy Orkiestry Dętej "Orzeł Trzebunia"
Gmina Pcim
 

Historia Orkiestry


  Historia Orkiestry Dętej „Orzeł” z Trzebuni

 

 

Według przekazywanej ustnie tradycji, początki trzebuńskiej orkiestry sięgają 1852 roku. Grupa ta liczyła początkowo 16 członków. Muzykanci zarabiali grając na zabawach, weselach oraz na uroczystościach kościelnych w sąsiednich parafiach. Instruktorem orkiestry był organista z Rabki Józef Flauda, do którego chodzono na naukę dwa razy tygodniowo. Rozpisywał on także nuty - za rozpisanie pieśni pobierał 1 koronę, za marsza – 2 korony. Jedna lekcja kosztowała 30 centów. Instrumenty zakupiono w roku 1864 z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży owoców leśnych, grzybów oraz dorywczych prac.

 

Najstarsze zdjęcie orkiestry dętej „Orzeł” z 1902 roku.

Renesans zespołu nastąpił w 1876 r., kiedy to probostwo trzebuńskie objął ks. Jan Kanty Żygadło, były kapelan wojskowy. Musiał on posiadać pewną wiedzę muzyczną, skoro dostrzegł nieprawidłowości w rozpisaniu nut.
Postanowił więc zaprosić do Trzebuni na kilka dni swego znajomego, kapitana Kohuta, z pochodzenia Czecha, który był kapelmistrzem wojskowym.
Po odbytych przesłuchaniach Kohut stwierdził, że nuty do niczego się nie nadają, a kilku muzyków trzeba zamienić na inne instrumenty. Skutek tego był taki, że orkiestranci obrazili się i następnego dnia próbę przyszło jedynie czterech.
Wówczas ks. Żygadło wraz z kapelmistrzem przeprowadzili nabór dzieci w wieku od 9 do 12 lat z niedawno utworzonej szkoły. Zorganizowano w ten sposób grupę osiemnastu najbardziej uzdolnionych chłopców - w większości synów członków istniejącej orkiestry. Z nich to kapelmistrz Kohut stworzył nowy zespół, do którego dołączyło - za namową kapelmistrza - czterech muzyków z dawnego składu (dwóch kornecistów, klarnecista i tenorzysta). Pozostali członkowie „starej” orkiestry odcięli się, a nawet utrudniali działania nowego zespołu. Odtąd orkiestra stała się oczkiem w głowie ks. Żygadły i kplm. Kohuta. Wykorzystując posiadane kontakty pomagają młodzieży w rozwoju muzycznym. Kohut załatwił naukę gry na instrumentach u swego znajomego, Jana Kawalera z Kalwarii. Z kolei ks. Żygadło wyjednał u przełożonego klasztoru kalwaryjskiego darmowe lokum oraz dostęp do instrumentów orkiestry klasztornej, których używano do czasu kupienia własnych, tj. przez dwa lata. Lekcje u Jana Kawalera odbywały się każdego tygodnia przez dwa dni. Koszt lekcji - 30 centów - pokrywał częściowo z własnej kiesy ks. Żygadło. W przeliczeniu na jednego ucznia starczało to jednak tylko na… 8 minut nauki, więc resztę chłopcy zarabiali pracując przy klasztorze albo u okolicznych gospodarzy. Po roku nauki orkiestra odbyła pieszą pielgrzymkę do Częstochowy, w której wzięli udział także ks. Żygadło i bardzo zadowolony z postępów kapelmistrz Kohut. W roku 1889 mecenas orkiestry, ks. Żygadło zostaje przeniesiony na parafię do Skawiny. Wkrótce nowy proboszcz stał się wielbicielem i wzorowym opiekunem zespołu, który zarabiał na swoje utrzymanie grając podczas świąt kościelnych czy uroczystości świeckich na terenie od Kalwarii po Pcim. Ks. Hałatek sam wyłożył spore fundusze na rozwój zespołu, zakupując m.in. bas, tenor, baryton i dwa klarnety, oraz finansując lekcje, na które teraz kapelmistrz Jan Kawaler przyjeżdżał do Trzebuni raz w miesiącu.
Do tego trzy razy w miesiącu pobierano nauki u niego w Kalwarii. Pewne środki przekazywali także kapelmistrz Kohut oraz ks. Żygadło. Z zarobionych pieniędzy zakupiono dalsze instrumenty i tak ok. 1892 r. orkiestra miała już cały komplet.

W krótce jednak (ok. 1895 r.) prowadzący orkiestrę Jan Kawaler wyjeżdża do Sosnowca, a na jego miejsce przybywa do Kalwarii emerytowany już kapelmistrz Kohut. Prowadzi on orkiestrę aż do swej śmierci w 1902 r. Zapoczątkował on istniejącą do dziś tradycję wspólnych koncertów orkiestry trzebuńskiej i kalwaryjskiej podczas uroczystości odpustowych w Kalwarii. Często obie orkiestry koncertowały razem po okolicznych wsiach i wspólnie ćwiczyły. Po śmierci kapelmistrza Kohuta orkiestrę kalwaryjską objął Józef Gasiński. Kontakty trzebuńskiej orkiestry z Kalwarią osłabły, ale mimo to muzykanci potrafili świetnie się zorganizować. Nieformalne kierownictwo zespołu objął basista Michał Bieniek z roli Jaroszowej. Przy jego domu z drzewa przekazanego
z lasów książąt Lubomirskich wybudowano altanę, na której latem odbywały się próby. Zimą spotykano się dwa razy w tygodniu, w lecie – ze względu na prace polowe - raz w tygodniu.

 


Frekwencja dopisywała. Do 1923 r. trzykrotnie orkiestra dostąpiła zaszczytu koncertowania podczas dożynek państwowych. Ciężką próbą dla zespołu była I Wojna Światowa. W 1914 r. większość składu orkiestry została powołana do służby w armii cesarskiej. Na frontach zginęli m.in. korneciści Stanisław Ostafin i Stanisław Wnęk i klarnecista Michał Ostafin. Mimo to jeszcze przed zakończeniem wojny udaje się zebrać siedmiu muzyków, do których dołączył syn Michała Bieńka - Jan, liczący wówczas 11 lat. W roku 1918 wróciło jeszcze kilku członków zespołu, lecz przez następne lata ze składem jest dalej krucho - wkrótce po powrocie do domu umiera Jan Stopka. W 1925 r. w wieku 56 lat umiera Michał Bieniek. Zespół przejmuje jego syn Jan, wówczas niespełna 20-letni. W tym samym roku orkiestra traci dalszych dwóch członków, którzy wyjechali z Trzebuni. Zaczęło brakować ludzi, do tego doszły trudności lokalowe. Jedynie dzięki zaangażowaniu kapelmistrza orkiestra przetrwała.

 

Jan Bieniek (1906-1992) Kapelmistrz orkiestry „Orzeł”.

W czasie okupacji wielu członków zespołu angażuje się w działalność konspiracyjną w Batalionach Chłopskich. W tym czasie orkiestra przybrała nazwę „Orzeł”. Spotkania muzykantów i próby odbywały się w domach prywatnych, w tajemnicy przed władzami okupacyjnymi. W okresie powojennym władze powiatowe i gminne intensywnie sprzyjały rozwojowi kultury na wsi, co zaowocowało wzrostem zainteresowania muzyką wśród młodzieży. W 1974 r. w którym uroczyście obchodzono jubileusz 50-lecia pracy artystycznej Jana Bieńka oraz 122 rocznicę powstania zespołu, orkiestra liczy rekordową liczbę 39 członków. „Orły” działały w tym czasie pod patronatem Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Pcimiu, a później - Gminnego Ośrodka Kultury w Pcimiu. Lata te przyniosły liczne nagrody i wyróżnienia w konkursach i innych imprezach kulturalnych. W 1984 r. do składu orkiestry przyjęto pierwszą panią - Joannę Bylicę.

 

 

Sekcja klarnetów.

Podkreślić tu należy zasługi kapelmistrza Jana Bieńka, który opiekując się zespołem przez ponad 60 lat przeprowadził go przez trudny okres i stworzył bazę do jego dalszego rozwoju. W uznaniu tych czynów został odznaczony wieloma wyróżnieniami, m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Nagrodą Miasta Krakowa w dziedzinie kultury i sztuki. Ten zasłużony dla orkiestry i całej Trzebuni kapelmistrz zmarł w 1992 r. Batutę przejął po nim syn Franciszek.

 

Przegląd Orkiestr Dętych – Myślenice 1958 rok.


Fotografia z 1974 roku.


Ważniejsze wyróżnienia dla Orkiestry Dętej „Orzeł”.
- Dyplom Uznania Zarządu Głównego „Samopomoc Chłopska” (1951)
- Odznaka Tysiąclecia (1966)
- Dyplom Honorowy Ministra Kultury i Sztuki za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury (1974 i 1982)
- Złota Odznaka Za Zasługi Dla Ziemi Krakowskiej (1974)
- Medal Polskiego Związku Chórów i Orkiestr za zasługi dla społecznego ruchu muzycznego (1994)

Batutę przejął Franciszek Bieniek

W następnych latach wielkie zasługi dla rozwoju orkiestry położył samorząd lokalny, wspierając zespół finansowo. Zakupiono nowe instrumenty, stroje, wygospodarowano lokal w budynku nowej szkoły. Uroczyście obchodzono jubileusz 140 i 145-lecia powstania zespołu. W maju 1998 r. miała miejsce pielgrzymka członków orkiestry do Rzymu. Po drodze zwiedzono Wenecję, Monte Cassino i sanktuarium w Loreto. W dniu 3 maja na Placu św. Piotra w Watykanie orkiestra koncertowała dla Ojca Świętego Jana Pawła II.Dziś orkiestra „Orzeł” jest jedną z najlepszych orkiestr dętych w południowej Polsce, co potwierdzają lokaty na konkursach i festiwalach. Swymi koncertami uświetnia nie tylko liczne uroczystości kościelne, ale także imprezy kulturalne na terenie gminy Pcim i poza nią. Ma także swój udział w wymianie kulturalnej z partnerskimi gminami: Schützen am Gebirge w Austrii i Breza w Republice Słowackiej. Cieszy przede wszystkim duża ilość grającej młodzieży, co dobrze rokuje na przyszłość.

W 2002 roku podczas Pielgrzymki  Ojca św. Jana Pawła II orkiestra  zagrała papieżowi w Krakowie (Dębniki) oraz w Kalwarii Zebrzydowskiej (Klasztor OO Bernardynów).
Jubileusz 150-lecia orkiestry.
Odznaczenie członków orkiestry Krzyżem Zasługi  przez Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, oraz Odznaką Honorową z PZCH i O.

 

 

Publikacja okolicznościowej broszury o historii Orkiestry „ORZEŁ”.

 

 

W roku 2007 Orkiestra po raz drugi wyjeżdża do Rzymu, tym razem klęka  przed  grobem Ojca Świętego.

 

Rzym Plac Św. Piotra, maj 2007r.

 

 

Następnie składa kwiaty rodakowi z Trzebuni Józefowi Oskwarkowi  na Monte Cassino.

 

Jest takie powiedzenie: historia lubi się powtarzać.

Powtórzyła się z 1876 roku. Członkowie Orkiestry zaprosili na próbę Tamburmajora Orkiestry Garnizonowej w Krakowie  mgr chor. Tomasza Stroniasa aby pomógł podnieść poziom orkiestry .Członkowie Orkiestry proponują mu pracę jako instruktor. Obecnemu Kapelmistrzowi Franciszkowi Bieńkowi ten pomysł się nie spodobał i nie zgadza się na pomoc od innej osoby. Członkowie Orkiestry zmuszeni są odsunąć Franciszka Bieńka z funkcji Kapelmistrza ,ten pomysł się nie spodobał wielu osobom wewnątrz jak i zewnątrz orkiestry.

 


Zmienia się Kapelmistrz. Batutę przejmuje Tamburmajor  Orkiestry Garnizonowej w Krakowie mgr chor. Tomasz Stronias.


 

Już na pierwszej próbie Kapelmistrz stwierdził nieprawidłowości w graniu i trzeba koniecznie podnieść poziom. Następne próby wyglądały tak że niektórzy bali się przychodzić że może Kapelmistrz będzie kogoś z osobna przepytywał, a tak nie było. Stopniowo uczył próby sekcjami, nigdy z osobna. Kapelmistrz wprowadził do orkiestry musztrę, aby się reprezentowała i była wizytówką całej Gminy i nie tylko.

 

 

Stróża. Dożynki Gminne 2007.

 

Członkowie Orkiestry wybierają Zarząd, by nie wszystko miał na głowie sam Kapelmistrz.

Kapelmistrz: mgr chor. Tomasz Stronias
Prezes: Antoni Kucała
Gospodarz: Wojciech Ciaputa
Skarbnik: Wojciech Wnęk
Członkowie Zarządu:

Stanisław Bieniek , Andrzej Bochnia, Marek Ostafin, Krzysztof Wnęk, Wiktor Wnęk.


Zarząd stworzył regulamin Orkiestry by członkowie mogli szanować punktualność, obecność na próbach i koncertach oraz mienie Orkiestry. Zarząd wraz z Kapelmistrzem  przeprowadzili nabór dzieci w wieku  od 8 do 15lat, przyszło aż 57 dzieci i młodzieży. Przetrwało 16 uczniów i tak oto stali się członkami orkiestry dętej „Orzeł”.

 

 

 

Członkowie Orkiestry stworzyli LOGO Orkiestry, Orła Białego (W Państwie Polskim po odzyskaniu niepodległości (w 1918) próbowano wprowadzić wizerunek Orła bez korony. Ostatecznie w 1919 roku przyjęto wzór Orła nawiązujący do Orła sprzed rozbiorów).
 

 


Logo Orkiestry Dętej „Orzeł”.

 

 

Jubileusz 155-lecia orkiestry. Odznaczenie trzech członków Orkiestry za 50-letnią działalność Jana Kulig, Stanisława Ostafina oraz Franciszka Bieńka.

 

Obchody 155 lat.

W 2008 roku Orkiestra uatrakcyjnia repertuar, wprowadzając  nowe utwory oraz  musztrę paradną. Z pomocą Kapelmistrza założono bibliotekę orkiestry, gdzie zebrano utwory, w tym pieśni kościelne i religijne, marsze żałobne i wesołe, wiele utworów filmowych. Zakupionych zostało wiele instrumentów dętych, gdzie powoli orkiestra upodobnia się do wojskowej.  Przeprowadzono remont lokalu orkiestry, założony został alarm oraz Internet gdzie młodzież może z niego korzystać w czasie wolnym.

W 200 rocznice Konsekracji Kościoła w Trzebuni Orkiestra dęta” Orzeł” sponsoruje Ołtarz ofiarny, ambonę i lichtarz z marmuru oraz odnawia krzyż procesyjny. W 2008 roku Orkiestra wystąpiła na imprezach, koncertach, świętach i uroczystościach 23 razy.

Rok 2009 dla orkiestry był naprawdę przełomowy. Imprezy, Koncerty, Święta i Uroczystości - aż 33 razy orkiestra zagrała publicznie. W tym roku orkiestra skupiła się wyłącznie na Koncertach, w tym 2 Koncerty Kolęd oraz 2 Koncerty dla Ojca Św. Jana Pawła II w 4 rocznice  jego śmierci.

 

Niedziela Wielkanocna 2009.

15 VII orkiestra wyjechała do Częstochowy by wprowadzić uroczyście pielgrzymów idącą na  Jasną Górę.

 

Częstochowa 15 lipiec.

Dzięki władzom naszej Gminy członkowie otrzymali  nowe mundury.

 

 


                                                                                                                                                                                                        

             
 
 

 


Przejdź na górę strony

Kalendarz

«Październik 2019»
ponwtośroczwpiąsobnie

Wieś Trzebunia

Newsletter

Darmowe informacje na Twój e-mail